Çözümler
Ürün Stabilitesi ve pH
Mikro besin ürün yelpazesinde farklı şelatlayıcı ajanlar kullanılmaktadır. Bunlar EDDHA, DTPA ve EDTA olarak adlandırılır. Hangi şelatlayıcı ajanının önerileceği, öncelikle uygulama yöntemi, yetiştirilen ürün ve toprak ya da diğer yetiştirme ortamının pH değerine bağlıdır.
Ürünlerin aktif pH aralıkları Şekil 1 ve Şekil 2’de gösterilmiştir. Demir şelatlarının pH’a olan duyarlılığı, Fe için geniş ürün yelpazesinin gerekliliğini doğurmuştur.
Diğer metaller (Ca, Cu, Mg, Mn ve Zn) için ise çoğunlukla EDTA kullanılmaktadır.
Yaprak uygulamalarında, demir dahil tüm iz elementler için genellikle EDTA şelatlayıcı ajan olarak tercih edilir.
Sert su bölgelerinde Fe-DTPA önerilir.
Toprak uygulamalarında, alkali topraklarda demir alımını sağlamak için EDDHA şelatlayıcı ajanlar tercih edilmektedir.
DTPA ve EDTA ise daha az alkali veya asidik topraklarda da etkilidir (bkz. Şekil 1).
Diğer iz elementler için ise en yaygın şelatlayıcı ajan EDTA’dır (bkz. Şekil 2).
Şekil 1: Pratik koşullarda demir (Fe3+) şelatlarının pH kararlılıkları
*yüksek Ca seviyeleri hariç
Şekil 1: Pratik koşullarda demir (Fe3+) şelatlarının pH kararlılıkları
Bitki Hassasiyeti
Mikro besinlerimiz tamamen şelatlı ve suda tamamen çözünür yapıdadır. Bazıları doğrudan toprağa uygulanarak köklerden alınabilir, bazıları ise yapraktan püskürtme yoluyla uygulanır. Geniş bir yelpazedeki gübre ve pestisitlerle uyumludurlar. Ayrıca, aktif pH aralıklarında çökelti oluşumu olmadığından, topraksız tarım (hidroponik) sistemlerinde kullanıma son derece uygundurlar. En etkili uygulama yöntemi, özellikle toprak veya yetiştirme ortamının pH değerine bağlı olarak, yetiştirme koşullarına göre belirlenmelidir.
Şelatlı mikro besinler genellikle sıvı gübreler ve/veya pestisitlerle çözeltide birlikte uygulanır. Bununla birlikte, mikro besinler tek başına da uygulanabilir. Şelatlı mikro besinler, genellikle inorganik kaynaklı iz elementlere kıyasla daha etkilidir. Bunun başlıca nedeni, şelatların mikro besinlerin alınabilirliğini garanti etmesinin yanı sıra iz elementlerin yapraklardan emilimini de kolaylaştırmasıdır.
EC değeri (Elektriksel İletkenlik) yaprak uygulamalarında önemlidir: EC ne kadar düşükse, yaprak yanma riski de o kadar azdır.
“Mikrobesin Hassasiyeti Isı Haritası” grafiği, farklı bitki türlerinin çeşitli mikrobesinlere (Bor, Bakır, Demir, Manganez, Molibden, Çinko) olan hassasiyet düzeylerini görsel olarak gösterir.
Grafikteki Renklerin ve Değerlerin Anlamı:
- Yüksek → Koyu renk: Bitkinin bu elemente yüksek hassasiyet gösterdiğini ifade eder. Eksikliği ciddi verim ve kalite sorunlarına yol açar.
- Orta → Orta renk: Bitki orta derecede hassas; eksikliği belirli düzeyde etkiler ama kritik değildir.
- Düşük → Açık renk: Bitkinin bu elemente karşı hassasiyeti düşük; eksikliği tolere edebilir.
Grafikteki Kullanım Alanı:
- Bitki bazında analiz:
Hangi bitkilerin hangi mikrobesinlere daha çok ihtiyaç duyduğunu görsel olarak analiz edebilirsin.- Örneğin: “Elma”, Bor (B) ve Çinko (Zn)’ya yüksek hassasiyet gösteriyor.
- Gübreleme planlaması:
Grafik, bitkiye özel mikrobesin gübrelemesi yaparken öncelik verilmesi gereken elementleri belirlemeye yardımcı olur. - Eksiklik teşhisi:
Eğer bir bitkide belirli bir eksiklik şüphesi varsa, grafikten o bitkinin hassasiyetini kontrol ederek teşhise destek sağlar. - Karşılaştırma kolaylığı:
Birden fazla bitki yetiştiren çiftçiler/üreticiler için, hangi bitkinin hangi elemente daha duyarlı olduğunu renk koduyla karşılaştırmak çok daha kolaydır.
Örnek Yorum:
- Üzüm:
- Demir (Fe): Yüksek hassasiyet → Kireçli topraklarda Fe eksikliğine dikkat edilmeli.
- Çinko (Zn): Düşük hassasiyet → Çinko eksikliği genelde kritik olmaz.
- Brokoli:
- Demir (Fe): Yüksek hassasiyet → Yaprak sararmaları genellikle Fe eksikliğine bağlı olabilir.
- Bor (B): Orta hassasiyet → Gerektiğinde bor uygulaması destekleyici olur.